KEES VAN DONGEN BOYMANS

november 2010

Het is een succes, de tentoonstelling De Grote Ogen gewijd aan de vooroorlogse jaren van de schilder Kees van Dongen
(1877-1968, Delfshaven). Zoals elke jonge kunstenaar in zijn jeugdjaren trok ook Van Dongen naar Parijs in 1897.Hij verdiende zijn brood als huisschilder en als illustrator.In 1901 trouwde hij met zijn jeugdliefde Guusje. Zij kregen 1 dochter.
In 1905 kreeg Kees de kans om werk te tonen op de Salon. Zijn werk sloot aan bij dat van Matisse. De felle kleuren, de eenvoudige vormen bezorgden hen de groepsnaam de Fauvisten.
Het succes maakte het mogelijk om zijn vrouw naar Parijs te halen. En een nieuw atelier te betrekken in dezelfde straat als Picasso. Het succes leverde hem veel opdrachten op voor portretten. Van Dongen werd een gevierd persoon door de feesten die hij in zijn atelier gaf.
Het betrekken van een atelier naast de Folies Bergères. Hij kreeg daardoor de mogelijkheid elektriciteit af te tappen, Hij werd daardoor een van de eerste schilders die met lamplicht kon werken. De danseressen kwamen graag bij hem op atelier. Zij vormden zijn modellen en gezelschapsdames op zijn feesten.
Het huwelijk hield geen stand. In 1921 was de scheiding. Later trouwde hij nogmaals.Uit dat huwelijk werd een zoon geboren. Zijn vrouw en zoon leefden in Monte Carlo. Hijzelf verbleef in zijn geliefde Parijs. Hij verdiende veel geld met zijn portretopdrachten en zijn naakten. Brigitte Bardot was lang zijn model.
De tentoonstelling is overdadig, er hangt te veel. Het accent valt op Rotterdam en op zijn afbeeldingen van vrouwen.
De titel trekt aan. Alleen de grote ogen zijn niet echt zijn kenmerk. Dat is de zekere wijze waarop de doeken worden opgezet, met vaak het perspectief van onderaf.


1 Hand aan de wang 1910
2
de groene jurk 1908
3 Vrouw op canape 1910

4. Vrouw met zwarte kousen 1912
5. Portret van Mevrouw Jacob 1905


6. Meisje met grote hoed 1925
7.
Zelfportret als Neptunus 1916
8. Tango de L'archange (1922/1935) dit doek hing in het atelier van Van Dongen en reisde mee van het ene naar de andere werkplek. Later heeft hij de voorstelling opnieuw geschilderd.
9. De Zangeres 1908

TATE MODERN LONDON

OKTOBER 2010

De Tate Modern is een publiekstrekker van jewelste. Dat begint al bij de entree. De enorme hal waar vroeger de turbines stonden voor de electriciteitscentrale (Bankside Power Station) waarin het Tate Modern gevestigd ligt vol met zonnebloempitten. Een werk van de Chinese kunsteaar Ai Wei Wei. Hij heeft de pitten laten maken van porselein door arbeiders van een fabriek die gesloten is vanwege de mechanisatie. Elk pitje is met de hand gemaakt en twee maal gebakken. Een gigantisch arbeidsintensief werk. Er liggen zo'n 10.000.000 pitjes.


De bedoeling was dat de bezoekers er overheen zouden lopen en zo het handwerk zouden vermorzelen. De directie van het Modern heeft dat nu verboden door het stof dat door die handeling ontstond.

Wei Wei wilde hiermee een statement maken over de ondoordachtheid van deze tijd die om economische redenen handwerk verwerpt.

In de enorme hallen zijn alle grote kunstenaars van de twintigste eeuw te vinden.
Op een etage zijn speciale expo's te zien, dat was nu "The Making of A Myth gewijd aan Gauguin. Regelmatig staat het bordje uitverkocht op de kassa.
In de gratis hallen is het heel druk, veel kinderen en toeristen die aandachtig kijken bijna onmogelijk maken.
Maar wat een rijkdom vertegenwoordigen de werken. De opstelling en de wijze van presentatie is niet optimaal. Een werk als Narcissus van Dali hangt bijna verloren tussen de werken die links en onder en boven het werk hangen.
Een greep
LA FEUILLE DE VIGNE -PICABBIA

SNAIL MATISSE
A BIGGER SPLASH DAVID HOCKNEY
WHITE CURVE 1975 ELSWORTH KELLY
NARCISSUS 1937 SALVADOR DALI
WHITE 1935 BEN NICHOLSON

TATE BRITAIN LONDON

OKTOBER 2010
Tate Britain heeft de grootste verzameling Britse werken van de 16e t/m 20e eeuw ter wereld. Merkwaardigerwijs zijn hier ook Mondriaan en Schwitters te zien, die niet echt tot de Britse kunstenaars gerekend kunnen worden. De vele werken van William Turner zijn in een aparte Gallery opgenomen. De romantische stroming uit de tweede helft van de 19e eeuw was helaas niet te zien. Maar er bleef genoeg over.
THE CHOLMONDELEY LADIES 1605 is een anoniem werk dat curieus is door de horizontale compositie en de minieme verschillen tussen de beide ladies.
Zij vormen een tweeling, getrouwd met een tweeling en praktisch in dezelfde maand moeder geworden. Alleen is de baby links bij de geboorte gestorven..

THE SALTONSTALL FAMILY 1637 DAVID DESGRANGES. De schilder kreeg de opdracht om dit familieportret te maken. Het ziet er wat onbeholpen uit met de stijve figuurtjes. De inhoud is curieus. De man komt zijn nieuwe vrouw voorstellen aan zijn gestorven vorige echtgenote.


SATAN SMITING JOB WITH SORE BOILS 1826 WILLIAM BLAKE.
Het werk van Blake kende in de jaren zestig een revival. De symbolische voorstellingen en de onrealistische kleuren spraken de jongeren weer aan die onder andere door het drugsgebruik de beelden als hallucinaties herkenden.

DEATH ON A PALE HORSE 1827 WILLIAM TURNER Van brave havengezichten en realistische scheepsportretten ontwikkelde Turner zich tot een visionair die de woeste krachten in de natuur(storm, zee) in kleuren en beweging wilde vangen. Dat leidde tot bijna abstracte doeken met opvallend veel geel.

CHATTERTON 1856 HENRY WALLIS. Het enige Romantische doek dat op zaal te zien was, is bijna een cliche. Het lijden aan de wereld en het verlangen naar de dood is duidelijk te zien. De bleke kleur contrasteert mooi met het blauw en rood.

JIU JITSU 1913 DAVID BROMBERG. De invloed van Parijs is ook in het werk van de Britse tijdgenoten te merken. Een heel eigen invulling van het cubisme.

BURSTING SHELL 1915 CHRISTOPHER WYNNE NEVINSON. Ook de futuristische stroming die beweging en kracht wilde vastleggen kreeg invloed in de Britse kunstkringen.

MERRY-GO-ROUND 1916 MARK GERTLER
Het ontkennen van perspectief en de mensfiguren terugbrengen tot hulzen past helemaal bij de tijd. De dreigende lucht verwijst naar de oorlog waaraan Engeland meedeed in de loopgraven van Noord- Frankrijk en op zee.

STUDIES FOR CRUCIFIXION 1944 FRANCIS BACON
De Ierse schilder Bacon is overal aanwezig en terecht, zijn vernieuwende manier van componeren( alsof het theater is) en de verwrongen, bijna monsterachtige figuratie zijn tijdloos.

GIRL WITH A WHITE DOG 1951 LUCIAN FREUD. Volgens sommigen is dit werk uit de beste tijd van Freud. Als een fijnschilder brengt hij de verf dun op met een enorme aandacht voor elk detail. In de zaal hangen ook werken uit zijn latere periode waarin de verf in dikke lagen is aangebracht waardoor de huid van de modellen er weerbarstig en allerminst aantrekkelijk uitziet.

BLACK RELIEF 1966 MARY MARTIN. De jaren zestig waren ook in Engeland een reactie op het abstract-expressionisme en Cobra. De kunstenaar maakte werk dat niet anekdotisch en niet emotioneel was. Reliefs maken was populair, zonder dat er verwezen werd naar Schwitters en Lisentsky. Er werd ook vaak monochroom gewerkt, dus in een enkele (overheersende)kleur.

MR. AND MRS. E.J.P. 1971 HOWARD HODGKIN. Hodgkin schildert nog steeds en nog bijna altijd op klein formaat. Zie je hier nog diverse technieken in zijn latere werk moet het brede verfgebaar genoeg zijn. Is dit werk bijna Magritteachtig en precies, later werkt hij bijna abstract al is er nog wel een voorstelling in te zien.

RED MORNING TROUBLE 1977 GILBERT & GEORGE(1942,1943)
Direct herkenbaar werk, niet alleen doordat de heren zelf op het werk te zien zijn, maar door het materiaal, foto's, en de compositie met de rechte lijnen die doen denken aan een modern glas-in-lood werk

CARDOOR ETC 1981 BILL WOODROW
Woodrow maakte in de jaren zeventig en tachtig werken die hij sneed uit het aluminium van gebruiksvoorwerpen. Het unieke is dat hij de banden met de apparaten waaruit hij de vormen sneed er bij zet, verbonden met het (kunst)werk. Het zet aan het denken over gebruiks- en kunstvoorwerpen.

THE CITIZEN 1982 RICHARD HAMILTON
In Engeland geldt Hamilton als de grondlegger van de Pop Art. In dit werk combineert hij diverse werkwijzen: foto, schilderkunst en installatie zo met elkaar dat het de enige juiste manier lijkt om dit werk te maken.

SINGLE HORIZONTAL SLOT PAINTING 1991 ALAN CHARLTON
Het lijkt een late navolging van Minimal Art, maar ondanks de kille vorm en koude kleur komt het werk poetisch over. Je ziet wat het is, maar het lijkt of het zijn diepere inhoud niet wil prijsgeven, waardoor het helder en tegelijk hermetisch is.

ECHO LAKE 1998 PETER DOIG
Op het eerste gezicht lijkt Dopigs werk aan te sluiten bij de jonge Duitse kunst, de zg. Leipziger Schule, de figuren zijn weergegeven alsof ze zijn gespot met infraroodcamera's, waardoor er een zekere dreiging uitgaat van het werk hoe vredig of vrolijk de scene ook is.

NATIONAL GALLERY LONDON

OKTOBER 2010
De National Gallery heeft meer dan 2300 werken in bezit. Zeker 1200 zijn er in de vaste opstelling te zien. Het is te veel om alle werken te bekijken. De werken voor 1500 hangen in de nieuwe vleugel, de andere werken zijn per periode en per land ingedeeld. Het wekt geen verbazing dat er vele schilders uit de Nederlandse gouden eeuw te pronken hangen. Daarnaast trekt de afdeling impressionisme en postimpressionisme natuurlijk veel bezoekers. De verzameling kent zo goed als geen werken van na 1900.
Daarom was het een verrassing dat in het kader van de grote tentoonstelling gewijd aan Canaletto de Britse kunstenaar Clive Head (1965)aanwezig is met zijn stadsgezichten van Londen. De straattaferelen en het verrassend gebruik van verschillend) perspectief in zijn werken verbinden hem met Canaletto.
De realistisch ogende scenes zijn nergens te vinden. Hij stelt zijn werken samen aan de hand van vele foto's die hij neemt. Daarmee coomponeert hij zijn beelden.
Leaving the Underground2009
Coffe at the Cottage Delight 2009
Haymarket 2009
South Ken 2009

DE AMBASSADEURS1535 HOLBEIN(1497-1543, DUITSLAND)De vlek middenonder is vanuit het gezichtspunt uiterst links van het schilderij een doodshoofd.

JONGEN GEBETEN DOOR EEN HAGEDIS1593 CARAVAGGIO(1571-1610, ITALIE)
SALOME ONTVANGT HET HOOFD VAN JOHANNES1609 CARAVAGGIO

BELSHAZZAR'S FEEST 1636 REMBRANDT VAN RIJN(1606-1669, NEDERLAND)
BADENDE VROUW(HENDRIKJE STOFFELS)1644 REMBRANDT VAN RIJN

ROCKYBY VENUS 1649DIEGO VELASQUEZ (1594-1660, SPANJE)


HOFJE IN DELFT1658 PIETER DE HOOGH(1629-1683, NDERLAND)

VROUW STAAND AAN VIRGINAAL1671 JOHANNES VERMEER(1632-1675, NEDERLAND)

LES BAIGNES D'ASNIERES 1883 GEORGES SEURAT(1859-1891, FRANKRIJK)


ZONNEBLOEMEN 1888 VINCENT VAN GOGH(1853 -1890, NEDERLAND)


LAKE KEITELE1905 AKSELI GALLEN KALLELA(1865-1931, FINLAND)

COURTAULD GALLERY LONDON

De Courtauld Gallery heeft werken vanaf de middeleeuwen tot en met de 19e eeuw in zijn bezit. Daarnaast een indrukwekkende verzameling Grafiek. Toch komen de meesten voor 'de impressionisten.'

Vincent van Gogh(1853-1890, Nederland) is de absolute topper in de rijke verzameling die in deze gallery bijeen is gebracht dankzij een legaat van de fabrikant Courteauld. Alle belangrijke Franse schilders uit de tweede helft van de 19e eeuw, voornamelijk impressionisten, zijn hier bij elkaar met topstukken.
Van Gogh noemt men veelal een post-impressionist. Helaas vergeet men soms door zijn levensverhaal, zijn depressies en zelfmoord naar zijn werk te kijken. En dat is nog steeds het aanzien meer dan waard. Zijn onderzoek naar vorm en kleur leveren meer op dan interessante plaatjes. Zoals dit werk, waarbij de anecdote over het afgesneden oor die bij de voorstelling hoort, het kijken beinvloedt, maar let op de geraffineerde soberheid van kleur en de eenvoud waarmee de ogen expressief zijn gemaakt.
Portrait avec bandage 1889
Edouard Manet(1832- 1883, Frankrijk) kan niet bij de impressionisten gerekend worden, al gebruikt hij soms wel hun techniek. Hij bracht het Franse kunstenaarswereldje en de rijke burgers nogal eens in opwinding met zijn werken.
Zelfs dit beroemde werk had dat effect. Hij zoemt niet in op de rijken maar zet een eenvoudig dienstertje centraal. Bovendien is de reflectie waarbij we haar aan de achterkant zien en de man die zij aankijkt(ze kijkt het werk uit, richting de waarnemer van het schiderij) niet op deze wijze mogelijk. De weerspiegeling is teveel naar rechts geschoven. Links zien we in de spiegel een stukje van de acrobatie waarnaar de mensen op de tribune kijken. Une bar au Folies Bergeres 1882

Georges Seurat(1859-1891, Frankrijk)noemt men de ontdekker/uitvinder van het pointilisme dat in het impressionisme een grote rol is gaan spelen. Hij onderzocht hoe onze ogen kleuren mengen als die dicht naast elkaar in kleine hoeveelheden geschilderd worden. Dit werk is een van de weinige portretten van zijn hand. Het toont zijn maitresse die enkele maanden eerder een kind van hem ter wereld had gebracht
Vrouw die zich opmaakt 1888

Pierre- Auguste Renoir(1841-1919, Frankrijk)heeft vele malen de rijke burgers in hun uitjes geschilderd. Altijd op impressionistische wijze, dus met veel aandacht voor de lichtval en geen strakke (teken)lijnen. Het bijzondere van dit werk is dat het perspectief niet reeel is. We zitten vlak voor of op de rand van de loge. De vrouw kijkt ons aan, terwijl de man met zijn kijker omhoog kijkt. Blijkbaar is er in een hoger gelegen loge een vrouw of een gezelschap dat hem interesseert.
La Loge 1874


Claude Monet(1840-1926, Frankrijk)geldt als de belangrijkste impressionist. In dit werk is nog duidelijk de natuur langs het water en de stad in de verte te herkennen.
In zijn latere werken zie je steeds meer de vormen vervagen, wat blijft is de kleurenpracht en het licht.
Argenteuil 1873

Paul Gauguin (1848- 1903, Frankrijk) gaf een geidealiseerd beeld van Tahiti, waar hij enkele jaren verbleef. Hij liet zich daar beinvloeden door de kleuren en de vormen die hij daar aantrof. De werken tonen een wereld die doordrenkt is van erotiek, een paradijs op aarde
Nevermore 1897

Paul Cezanne (1839-1906 Frankrijk) heeft talloze malen de berg geschilderd die hij vanuit zijn atelier kon zien. Niet omdat hij verlegen zat om onderwerpen, maar omdat hij zag hoe de zon, de wolken, de jaargetijden hun invloed uitoefenden op het voorkomen van de berg. Bovendien ging het hem niet om een zo precies mogelijke uitbeelding van wat hij zag, maar bleef hij experimenteren met de techniek van het schilderen en dan is het onderwerp niet het belangrijkste, maar de kleur en de vorm. Le Mont Sant Victoire 1882
Een ander geliefd onderwerp waren de kaartspelers. Hij heeft een viertal schilderijen gemaakt waarop de kaartspelers te zien zijn. In de gallery zijn nu drie van de vier werken te zien met veel voorstudies. Het is een prachtig geheel geworden, waarbij te zien is dat hij de spelers elk apart heeft geschilderd in diverse houdingen om daarna de compositie met meerdere spelers te maken.

De Kaartspelers 1893