GEK VAN SURREALISME Boymans Rotterdam

De titel is gelukkig gewoon in het Nederlands en slaat op de vier verzamelingen die de grondslag vormen voor deze expo. Of de verzamelaars inderdaad gek van surrealisme waren, wordt niet echtwaar gemaakt. De titel moet ook de gekte, het wonderbaarlijke van  de werken aanduiden. 

De vraag is of alle werken wel surrealistisch genoemd kunnen worden. Een aantal Picasso's op de expo hebben duidelijk een andere insteek. Ook is de term Dada beter toepasbaar op een aantal werken.

De vormgeving is strak, helder en aangenaam. De grote zalen zijn in vijf delen opgesplitst: elke verzameling heeft eigen vormgeving en het geheel wordt doorsneden door een zilverkleurige ellipsvorm, waarbinnen 8 thema's te vinden zijn. De grote collectie Surrealisten van Boymans is te zien in de zalen die als een schil om de hoofdexpositie liggen. Ook daar zijn wat vreemde kostgangers te vinden, zoals Enrico Baj.

De collectioneurs:

EDWARD JAMES (1907-1984)
Een grote erfenis stelde hem in staat vanaf de jaren 30 een enorme verzameling op te bouwen. Toch zag hij zichzelf niet als een collector, meer als een steun voor talentvolle kunstenaars. Met Max Ernst, Salvador Dali e.d. sprak hij een maandelijkse toelage af in ruil voor werken. Boymans heeft in begin jaren 70 een groot aantal werken, met name van Dali, van hem kunnen kopen.  Zijn laatste jaren woonde hij in Mexico op een verafgelegen plek in de jungle. daar bouwde hij samen met de bevolking aan folies en beelden.

GABRIELLE KELLER (1908-1995)
Haar collectie is niet groot, maar kent wel kwaliteit, vooral ook op het gebied van kunstenaarsboeken, etc.
Pas in de jaren 60 is zij begonnen met surrealisten te verzamelen, daarvoor lag het accent op werken van rond 1900.

ROLAND PENROSE (1900-1984)
Zelf als kunstenaar werkzaam in Parijs kende hij de surrealisten. Zijn erfenis gebruikt hij om zijn kunstenaarsvrienden te steunen, Daardoor is bijna vanzelf zijn collectie ontstaan.

ULLA EN HEINER PIETZSCH
In de jaren 60 begint het echtpaar kunst te verzamelen met de winst uit hun internationale kunststoffenhandel. Naast surrealisten verzamelen zij ook abstract-expresionisten.



MAX ERNST (1891-1976)

PIETA OU LA REVOLUTION LA NUIT (1923)

LA JOIE DE VIVRE(1936)
De titel is sarcastisch bedoeld, want het werk toont met het reusachtige onkruid en de vechtende bidspinkhanen aan de gespannen situatie in Europa met ernstige oorlogsdreiging.

MASQUES ET PHANTASMES(1929)
Loplop is het vogelachtige alter ego van Ernst

JEUNE HOMME INTRIGUE PAR LE VOL D'UN MOUCHON (1942/7)
Ernst gebruikte een nieuwe techniek. Hij maakte een klein gat in een blik verf en slingerde dat boven het doek.
Jackson Pollock werd wereldberoemd met deze techniek.

RENE MAGRITTE(1898-1967)

LA REPRESENTATION (1937)
Het enige shaped canvas van Magritte. Waarschijnlijk beinvloed  door Dali's Deux Tetes.
Hij noemt dit werk bewust een object en geen schilderij.

L'ESPRIT COMIQUE(1928)
Je kunt niet twee dingen tegelijk zien: of je ziet een man lopen op een ruige ondergrond of je ziet een knipsel in de vorm van een man.

L'AVENIR DES STATUES (1937)
Een gipsen kopie van het dodenmasker van Napoleon kreeg blauwe verf en daarop wolken.

?


SALVADOR DALI(1904-1989)
Veel van de werken die te zien zijn, kennen we uit de omvangrijke verzameling die Boymans bezit.
Daarom hieronder twee werken die minder bekend zijn.

GEK VAN SURREALISME II MUSEUM BOYMANS ROTTERDAM

Verrassend zijn de minder bekende surrealisten, alhoewel hier soms Dada een beter benaming zou zijn.

ANDRE MASSON (1896-1987)
MASSACRE 1931
Als soldaat heeft hij massale afslachtingen gezien en dat heeft hem overtuigd dat de mens onverbeterlijk gewelddadig is.
Daarvan doet hij verslag in een reeks doeken, die niet echt surrealistisch zijn.

JOAN MIRO(1893-1983)
TETE DE PAYSAN CATALAN (1925)

ROLAND PENROSE(1900-1984) was naast mecenas en verzamelaar ook zelf kunstenaar.

NIGHT AND DAY (1937)
Dit werk is opgedragen aan Lee Miller. Die vertelde hem dat ze voor een feest zichzelf zou voorzien van een body paint.
Dat roept een beeld op bij Penrose. Hij brengt dit onder woorden in een brief aan Lee en het inspireert hem tot dit werk. 

CONQUEST OF THE A (1939)

Eindelijk is er aandacht voor de vrouwen die surrealistische werken maakten.

DOROTHEA TANNING (1910-2012)

EINE KLEINE NACHTMUSIK (1943)

VOLTAGE (1942)
Het hoofd van de vrouw ontbreekt. Haar (seksuele) gevoelens hebben het verstand uitgebannen. 

 LEONORA CARRINGTON (1917-2011)

THE GIANTESS (1947)

 LEONOR FINI (1907-1996)

DUE DONNE (1939)
De twee vrouwen zijn de schilderes zelf (met de kaarsen in het haar) en haar vriendin Leonora Carrington.

EILEEN AGAR (1899-1991)

QUADRIGA 1935

HOW TO DISAPPEAR COMPLETELY De Garage Rotterdam

Het thema is goed gekozen en is ook in werk van anderen terug te vinden: De wil om het zichtbare  te verbergen en het zichtbaar maken van het ongeziene. De spanning tussen die twee uitersten leidde tot deze rijke expositie, zoals zo vaak in de Garage.

ANOTHER BAD RITUAL  2015

 De tekenaar Nik Christenen (1973, GB, werkend in Amsterdam) maakt tekeningen op groot formaat. De laatste tijd maakt hij collageachtige werken waar mensen en planten pas langzaam zichtbaar worden. In dit werk ontdek je een heilige met een boek en een knielende man voor hem.

TO LEAVE THE SCENE UNSEEN 2015

Roos van Haaften (1983, NL) maakt installaties waarin licht en schaduw een voorstelling oproepen.

Ze laat in de installatie zien hoe dit beeld tot stand komt.

EVENT HORIZON (2010)

KUBUS 2 (2017)

Het thema komt duidelijk naar voren in het werk van Sema Bikorvic (1977, NL) . Haar video toont een bos/heidelandschap. Er komt vanuit de verte een stip aan, gedragen door iemand die recht op de camera afloopt en zo het uitzicht meer en meer belemmert totdat er niets meer te zien is.
Kubus 2 heeft zij laten maken zonder gebruik van handschoenen. Daarna heeft ze met goudpoeder de vingerafdrukken, vegen e.d. zichtbaar gemaakt.

LIFT (2000)

Een wat ouder werk van Fiona Tan (1966, Indonesie, nu Amsterdam). Ze liet zich door 50 ballonnen omhoogtrekken als een poging tot ontsnappen.

HIDING BEHIND THE SHINE (2014)

In het werk van Karin Arink (1967, NL) staat het lichaam centraal. Ze werkt vaak met stof en keramiek. Hier heeft ze aluminiumfolie gebruikt om haar eigen lichaam mee te bedekken. Ze verstopt zich en tegelijkertijd zijn lichaamsdelen zichtbaar.

ANTI DRONE TENT (2013)

In het werk van Sarah van Sonsbeeck (1976, NL) gaat het vaak om bedreiging en wat er tegen te doen. Het bovenstaande werk is opgebouwd uit isolatiedekens. Deze houden infraroodstralen tegen en dus ben je in je tentje niet zichtbaar voor drones.

BLACK GEOMETRY 16 (2016)

 Teo Treloar (1974, Aust) maakt kleine tekeningen van mensen die worstelen met geometrische vormen. Wat er precies aan de hand is, wordt niet duidelijk en dat maakt het werk aantrekkelijk.

Z.T. TIJDELIJK VERDWIJNEN

 Nog een klein werk, nu van Cindy Moorman (1976, NL). zij houdt zich bezig met het individu t.o.v. de groep. Ga je op in de groep en verdwijn je tijdelijk of kies je voor het persoonlijke, het nadrukkelijk er zijn?

CAPE BLANCHE (2015)

Via via kwam Lydia Ouhramane (1992, DZ) ter ore dat er aan de kust bij Oran, Algerije een plek was, waarvandaan vluchtelingen richting Europa vertrokken. Zij heeft de plek gefotografeerd, met name waar de vluchtelingen zich schuil hielden tot de boot hen kwam halen.

Cape Blanche is gemaakt met een thermografische camera in de schuilgrotten. 

MUSIK MYSTIK PORTAL (2015)

De eerste werken van Joan van Barneveld (1978,NL) waren zwart, pas na goed kijken gaf de voorstelling zich bloot. Later ging hij over tot overbelichte beelden. Nu schildert hij voorwerpen die lijken te zweven of onaards zijn. 

HAUTE PHOTOGRAPHIE ROTTERDAM 2017

De berichten over dit nieuwe onderdeel van Art Rotterdam waren veelbelovend. Een uniek concept, waarin werk van gerenommeerde gecombineerd wordt met veelbelovend werk van jongere fotografen. Nu is deze combinatie niet baanbrekend te noemen, dus moest het iets anders zijn.
Dat was het ook. Het was een presentatie van vijf grote fotogaleries uit de hele wereld.
De entree was 10 euro, de plek Las Palmas 2, naast het Fotomuseum.
Al snel bleek het een zeer commercieel opgezette prersentatie van Kahlman Gallerry uit Amsterdam.
Meer dan 80 % van de werken kwamen bij deze gallery vandaan. De rest kwam inderdaad van enkele andere verkopers uit b.v. Antwerpen en New York. Hun aanbod bleek vooral uit oudere foto's te bestaan, overbekende werken uit de straat fotografie uit de jaren 50 en 60. De prijzen lagen hoog, de oplagen nog hoger, want ongelimiteerd. Kahlman voegde werk van Sanne Sannes en Gerard Fieret toe. De prijzen lopen gemakkelijk op tot boven de 10.000 per foto.
De rest was vooral aantrekkelijk voor kopers die willen laten zien dat ze 'verzamelaars' zijn: verantwoord naakt, fraaie landschappen en portretten. Vaak op groot formaat, gevat in indrukwekkende lijsten. Dit publiek was binnengekomen 'op uitnodiging', kreeg een glas in de hand gedrukt en een vrijwilligster mee die rondleidde en de prijzen uit het hoofd had geleerd.
Een sfeer die je niet direct bij Art Rotterdam zou verwachten.
Foto's nemen is niet altijd genoeg voor dit publiek. Ze willen verrast worden door wat er nog meer met foto's kan, zoals bewogen beelden, foutieve afdrukmethodes,  computergestuurde manipulatie, weghalen van delen door schrappen, branden of chemicaliën toe te passen.
Voorbeelden hiervan zijn:

DARWIN, SINKE & TONGEREN.

HIDEYUKI ISHIBASHI

INKA & NICIAS

IRIS HUTTEGER (zwartwit foto met gekleurde borduurgarens)

LORENZO VITTURI

ROGIER HOUWEN

Gelukkig waren er ook werken van fotografen die weten waar het omdraait bij fotografie:

STPHAN VANFLETEREN

PIETER HENKET

ROTTERDAM ART FAIR 2017

Het is geen topjaar wat betreft vernieuwende of verrassende kunst. Opvallend zijn het grote aantal collages, waarvan de meeste erg voorspelbaar zijn. Daarnaast is er veel ' geometrisch' abstract: kleur, lijnen en vormen moeten de toeschouwer boeien. En dat lukt lang niet altijd. Het gebruik van gevonden materiaal zet door en levert weinig verrassende kunst op. Tenslotte is er een veelvuldig teruggrijpen op bestaande kunst door in de stijl van de grote meesters te werken of deze zelfs te kopie
ren.
Natuurlijk zijn er ook goede werken te zien, vaak van bekende kunstenaars als Hans Schuil, Thorsten Brinckmann en Jasper de Beijer. Zoro Feigl sluit daarbij aan en met zijn eerste werken op huiskamerformaat.

BERT BOOGAARD

ZORO FEIGL (alleen dit werk was nog niet verkocht, misschien omdat het verf lekte).

LOUIS REITH

FEMMY OTTEN

JASPER DE BEIJER

LANA MESIC TOWER I

MARIO DE BRANDERE

AUKJE KOKS

GEOFFREY DE BEER

JEROME TOURON

JESSICA BACKHAUS SHIFTING (FOTO)

MARGREET VAN BREEVOORT

ANYA JANSEN

CLAUDIA LARCHER kreeg van haar galerie de hele ruimte voor haar werk in de serie Baumeister.
Daarvoor gebruikt ze materiaal uit architectuurtijdschriften en bouwt daarmee  collages(3d), lampen en print er gordijnen mee.

MOHAU MODISAKEN is een Zuid- Afrikaans fotograaf. Zijn werk viel ons al op tijdens een van de vorige Biennales. Dit jaar zal hij het paviljoen van zijn land in Venetie tot zijn beschikking krijgen.
We zijn er nu al naar uit.

ROBERT ZANDVLIET

JAN ROELAND