MATISSE TOT MALEVICH IN HERMITAGE AMSTERDAM

24 april 2010
De lokatie is prachtig. de Hermitage in Amsterdam zit in een groot pand aan de Amstel. Het is prachtig vormgegeven, een combinatie van oud(het pand) en nieuw(het interieur). Het is een toeristische attractie van de eerste orde. Dat brengt ook gelijk een nadeel aan het licht. De expositie is te klein behuisd. In de grote zaal is het al moeilijk om de werken goed te zien, in de kabinetten is het door de drukte zo goed als onmogelijk om meer dan een glimp op te vangen.
Van Matisse tot Malevich toont kunst uit het begin vande twintigste eeuw. Het accent ligt overduidelijk op de Franse(en Duitse)kunst: Matisse, Picasso, Van Dongen(die in Parijs verbleef)en Kadinsky naast minder bekende kunstenaars die tot de Fauvisten gerekend worden. Malevich hangt er een beetje bij. Letterlijk en figuurlijk. Zijn vernieuwing, het suprematisme, is alleen vertegenwoordigd door het Zwarte Vierhoek.
En dan nog een kopie die gemaakt is vele jaren nadat het origineel voor opschudding zorgde.
De Hermitage is in het bezit van al deze werken doordat de staat de werken opeisten bij de verzamelaars, o.a. Sjtsjoekin, als belastingbetaling.

Henri Matisse was een van de schilders die opdrachten kreeg van Sjtsjoekin.
Hij bestelde twee wandschilderingen, de dans en de muziek.
Matisse verraste hem door van zijn impressionistische stijl over te gaan tot een meer decoratieve stijl. Dat is vooral te zien in De Gedekte Tafel. Oorspronkelijk was dit doek in blauw/groen geschilderd. Bij levering bleek Matisse het overgeschilderd te hebben in rood. Zijn argument was dat het contrast met het exterieur dat te zien is door het raam groter werd door het blauw.

DAME OP HET TERRAS 1906 o/d
HET BALSPEL 1908 o/d
BLAUW TAFELKLEED 1909o/d
DE GEDEKTE TAFEL 1908 o/d 180x200
DE DANS, 1909/10 o/d 260x391

MAROKKAAN IN GROEN 1912 o/d


Pablo Picasso(1881-1973) was al vrij vroeg zeer geliefd bij verzamelaars. Aan de werken is te zien hoe snel hij van stijl veranderde.
De Absinthdrinkster(1901, 73x54,o/d)


Portret van een Jonge Vrouw 1903 o/d


Naakte Jongeling 1906 gouache op karton

Stilleven
1908 olie op board

Boerenvrouw
1908 o/d


Tafel in cafe, 1912 o/d

Kees van Dongen(1877- 1968)had een grote naam onder de Franse kunstenaars en verzamelaars. Zijn werk sluit aan bij de fauvisten en expressionisten. Zijn kleurgebruik is krachtig en verrassend. Zoals ook blijkt uit dit portret.
Vrouw met Zwarte Hoed (1908.100x81,5.o/d)

Het laatste werk op de tentoonstelling is Het Zwarte Vierkant van Kazimir Malevich(1878-1935).
Het betreft een latere versie van een werk dat veel beroering opwekte bij zijn eerste openbaarheid in 1915. Malevich hing het doek hoog in een hoek van de zaal, alsof het een icoon was, zoals die in alle orthodoxe huizen hing. De goddelijke driehoek was vervangen door een vierkant. Voor de maker was het een absoluut eindpunt. Hierna kon
de (schilder)kunst opnieuw geboren worden.
De achtergrond van het doek en de ontwikkeling naar dit werk toe ontbreekt op deze expo die vooral de Franse avantgarde uit het begin van de 20e eeuw toont.
Zwart Vierkant op Wit (1918) 79x79cm

DER BLAUE REITER GEMEENTEMUSEUM DENHAAG

2 april 2010
Voor het eerst is er in Nederland een overzichtstentoonstelling te zien die werken toont van de groep kunstenaars Der Blaue Reiter. Deze groep heeft maar kort bestaan, van 1911-1914. Eigenlijk waren het maar twee exposities en een almanak die deze groep heeft opgeleverd. De invloed van de groep is echter enorm. Zij, en met name Kandinsky, hebben de schilderkunst bevrijd van de figuratie en zetten de eerste stap naar de abstracte kunst. De groep ontstond in Munchen, terwijl in Dresden Die Brucke ontstond met ongeveer dezelfde intenties.
De groep zwoer het academisme af. Zuivere schilderkunst geeft uiting aan de creatieve geest die zich laat leiden door de emotie. De onderlinge verschillen zijn groot, het is vooral een vriendenclub. Toch zijn er wel overeenkomsten of beinvloedingen te ontdekken. Kenmerken zijn de felle kleuren, het werken vanuit het gevoel en de liefde voor natuur en dieren.

Wassily Kandinsky(1866- 1944) volgt binnen de groep zijn eigen weg. In zijn vroegere werken is de herinnering aan Rusland, en vooral Moskou, sterk aanwezig. De Russische sprookjes insprireren hem ook nog als hij zijn werken Improvisaties of Composities gaat noemen. Hij is langzamerhand een overtuigd aanhanger van de synesthesiegedachte. Kleuren en tonen, klank en vorm hebben eenzelfde oorsprong en een duidelijke gevoelsrelatie. Dat brengt hem tot steeds abstractere werken.
Nadat hij eindelijk voor zichzelf de keus durfde maken voor de kunst(hij studeerde in 1892 af in rechten)reisde hij met zijn vrouw naar Munchen. De klassieke schilderspopleiding was niet aan hem besteed. Hij voelde zich al snel aangetrokken door de nieuwe impressionistische stijl, zoals het naast elkaar plaatsen van de kleuren i.p.v. deze te mengen, zoals in
STRANDSTOELEN IN HOLLAND1904 24x32,6 o/l

De liefde voor Rusland bleef een inspiratiebron evenals de jugendstil en de houtsneden. Die bronnen komen samen in een vrije wijze van componeren waarin de kleuren op het eerste gezicht vrij rondzweven, maar wel degelijk een voorstelling tonen.
RIJDEND PAAR1906 55x50,5 o/l

Hij wilde in zijn werken geidealiseerde voorstellingen tonen, dus niet een weergave van de werkelijkheid, maar een totaal overzicht met alle soorten mensen en alle soorten gevoelens, met leven en dood.
HET VOLLE LEVEN1907 130x162,5 temp/l

De kleuren worden belangrijker dan de voorstellingen. Daarom spreekt hij van improvisaties en compostities. Zijn fantastische kleurgebruik berust vooral op het naast elkaar zetten van contrasterende kleuren.
IMPROVISATIE 6(AFRIKAANS)1909 107x99,5 o/l

ALLERZIELEN

Het interessante aan deze tentoonstelling is dat je hem volgt in zijn zoektocht naar het ideale werk, waarin kleuren en vormen de toeschouwer een sensationeel gevoel geven alsof het een symphonie is waarbij de klanken door kleur en vorm zijn overgenomen. In de loop naar de volledige abstractie zijn er nog herkenbare elementen, zoals hier de rode vlek een persoon aanduidt, de zwarte strepen roeispanen lijken met daarboven de roeiers. Roeiers en landschappen zijn vaak aanwezig op zijn werken al is het maar in een simpele duiding.

IMPROVISATIE 26(ROEIEN)1912, 97x107,5 o/l

De latere werken zijn vaak te zien in de grote musea. De kracht van Kandinksy zit hem voor al in de zoektocht naar de beste manier om kleur en vorm hun werk te laten doen.

FRANZ MARC(1880- 1916)herkende een 'soulmate' in Kandinsky. Ze waren allebei zeer onder de indruk van de muziek van Schonberg. Maar anders dan zijn vriend, wilde Marc niet Schonbergs muziektheorie als leidraad voor zijn werk nemen. Wel gaf hij kleuren een betekenis, net als Kandinsky:'Blauw is het mannelijke principe, stug en geestelijk. Geel het vrouwelijke principe, zacht, vrolijk en zinnelijk. Rood is de materie, brutaal en zwaar en de kleur die door de andere twee steeds moet worden bestreden en overwonnen!.. ..Ondanks alle spectraalanalyses raak ik het schildersgeloof niet kwijt dat geel (de vrouw) dichter bij de aarde staat dan blauw, het mannelijke principe.’ (1910)
Hij legde zich toe op dieren, die hij expressionistisch/kubistisch uitbeeldde. Schilderen was voor hem het uitdrukken en tegelijk ontdekken van het pantheisme.
TIJGER

BLAUES PFERDFRANZ MARC 1904

GELBE KUHFRANZ MARC 1911
PAARDENFRANZ MARC 1912


AUGUST MACKE(1887-1914)was bevriend met Marc. Samen maakten ze een tocht naar Parijs, waarbij ze beiden zeer beinvloed raakten door het werk van Delauney.
Macke is niet zo bekend geworden als Marc en Kandinsky, maar zijn werk past heel erg bij de Blaue Reiter door de heldere kleuren en het expressionisme.
Macke en Marc zijn beide gesneuveld aan het front.
TUERKISCHES CAFE1913

MADCHEN UNTER DIE BAUME1912

PROMENADE1913 o/karton

MUENTER & JAWLEVSKY


ALEXEJ JAWLENSKY(1865-1941)verliet Rusland om in Duitsland zich aan de schilderkunst te wijden. Hij vond via Marc aansluiting bij de groep. Zijn expressionisme is hij altijd trouw gebleven.

MADAME A.SACHAROFFALEXAY JAWLENSKY 1909

VAN WARMERDAM IN SCHIEDAM

22 maart 2010
Alex van Warmerdam( 1952,Haarlem)lijkt een alleskunner. Opgeleid aan de Grafische School en de Rietveldacademie is hij bekend geworden door zijn theaterwerk en zijn films. In 1974 richtten de broers Warmerdam samen met de broers Hauser de muziektheatergroep Hause Orkater op. Zij hadden internationaal succes met hun absurdistische en muzikale programma's, die heel erg leunden op visuele en auditieve effecten. De teksten en ideeen kwamen voor een groot deel uit het collectief.
Alex wilde meer de theaterkant op met eigen teksten. Daartoe begon hij met broer Vincent de groep De Mexicaanse Hond. De voorstellingen waren zeer succesrijk. Alex schreef de teksten, regisseerde, acteerde, ontwierp de decors en de kleding en vaak ook de muziek. De posters waren altijd van zijn hand. Goed vormgegeven met een direct herkenbare stijl.
MEISJE MET KOFFERS is de poster die hij voor de tentoonstelling in het Stedelijk Museum Schiedam maakte. De heldere lijnen, een lichte vertekening in de proporties en de absurde voorstelling zijn typerend voor zijn werk.
WELKOM IN HET BOS
GRANIET
GRIMM
EMMA BLANK

Met Abel(1986) maakte hij direct duidelijk dat hij een belangrijk filmmaker is.
Zijn verhalen hebben vaak een sfeer die terug gaat op de jaren vijftig: benauwde familierelaties, hoofdpersonen die zich opgesloten voelen in de strak geregelde samenleving, maar er niet echt los van kunnen komen. Er zit een soort wreed medeleven in het werk, de lach is direct verbonden met de zinloosheid en absurditeit van wat de mensen doen. De humor en wijze van filmmaken ziet men in het verlengde van Jacques Tati.
NRC Handelsblad vroeg Alex om wekelijks een tekening/schilderij te leveren voor hun kunstbijlage. Het zijn er zo'n zeventig geworden.
VERMOORDE SCHILDERS
Hij heeft altijd geschilderd maar kwam daarmee niet naar buiten. Hij verkocht niets, gaf wel werken weg. Nu is in het museum zijn werk te zien. De vraag is of het museaal genoeg is. Ik betwijfel dat. Het is toch te veel een maniertje dat goed werkt in affiches, maar het is te illustratief, vertelt te weinig. Uitzondering is het zeer geslaagde doek: Man in het bos.
PLATTELAND
MAN IN BOS

MAN MET KOFFERS

http://www.deadline.nl/news/Kenner+en+Kneus:+Alex+van+Warmerdam#

ALICE IN WONDERLAND TIM BURTON

Tim Burton(1958) heeft het weer gefixt, en nu zelfs in 3D. We weten dat Burton van sprookjesachtige verhalen houdt(scissorshand,beetle juice) en van strips( batman, mars attacks). Zijn verhalen zijn doorspekt met trucages en absurde humor. Dus is de combinatie Alice en Burton niet zo gek. Het intelligente script van Linda Woolverton maakt van Alice een jonge vrouw die op het punt staat uitgehuwelijkt te worden. Ze ziet een haas in kostuum en vlucht van de party achter deze 'boodschapper' aan.



Na enige aarzeling laat ze zich in het hol vallen. In feite het begin van Through the Looking Glass. Een tweede verwijzing daarnaar is het feit dat ze eerder in Wonderland is geweest, al herkennen de figuren haar niet direct. Ze is immer souder geworden.
Wonderland lijdt onder het harde bewind van de Red Queen, die ieder die niet doet wat zij wil, laat onthoofden.
RED QUEEN HELENA BONHAM CARTER(1966)speelt de rol met zichtbaar plezier. Haar hoofd is veel te groot voor haar lijf.

Hulp krijgt ze van de Mad Hatter, die helemaal opleeft als hij hoeden mag maken voor de koningin. Alleen gekken spreken de waarheid en daarvan is de koningin niet gediend.
MAD HATTER JOHHNY DEPP-1963 heeft het geheim om volwassen te zijn en kind tegelijk.

Ook de mysterieuze Cheshire kat helpt Alice en de Mat Hatter. Een kat met een brede grijn die zweeft en kan verdwijnen in een rookwalm.
CHESHIRE CAT(stem van STEPHEN FRY -1957)

Vol goede bedoelingen maar onhandig en dom zijn de broertjes Tweedle. Perfect gespeeld door MAT LUCAS(1974), de ster van de tv serie Little Britain.
TWEEDELEDEE & TWEEDELDUM

De White Queen heeft plechtig beloofd geen wezen te doden en daardoor is zij verdreven door haar zus de Red Queen. Dank zij het gezelschap rond de Mad Hatter krijgt zij de kans terug te keren.
WHITE QUEEN (ANNE HATHAWAY-1982)

De belangrijkste helper is natuurlijk ALICE
MIA WASIKOWA(1989)

Ze is voorbeschikt om slag te leveren met de Jabberwock

Ze heeft daarvoor het speciale zwaard en het harnas gevonden en is uiteindelijk bereid tot de strijd.

Natuurlijk wint ze die. Terug in het echte leven weigert ze te trouwen en treedt in de voetstappen van haar vader als ontdekkingsreiziger.

SCENE
SCENE
SCENE